درد رادیکولار چیست؟
درد رادیکولار نوعی کمر درد است که از کمر شروع می شود و به سمت پایین پا، ران و زیر زانو گسترش پیدا می کند. بعضی اوقات کمر دردی وجود ندارد و درد فقط در پا است. تصور می شود منشا این نوع درد در اندام تحتانی، اعصاب تحریک شده در نزدیکی ستون فقرات هستند. اصطلاح عمومی تر برای این مشکل درد سیاتیک است. با این وجود معمولاً از سیاتیک برای توصیف درد در ناحیه پایین و پشت پا استفاده می شود.
وجود این درد لزوما نشان دهنده این نیست که عصب سیاتیک که در ماهیچه های باسن شما قرار دارد و ضخامت آن به اندازه انگشت شست شما است، تحریک شده و یا تحت فشار قرار گرفته است. در عوض، مشکل معمولاً مربوط به یک شاخه عصبی است که می تواند در محل جدا شدن آن از ستون فقرات تحریک شود. بسته به اینکه کدام شاخه عصبی تحریک شده است، درد در قسمتهای مختلفی از پا ایجاد میشود.
معنی رادیکولار چیست؟
واژه رادیکولار (Radicular) از کلمه لاتین Radix به معنای “ریشه” گرفته شده است و در پزشکی به هر چیزی که مربوط به ریشههای عصبی باشد اشاره دارد. در زمینه درد، “رادیکولار” به درد یا علائمی گفته میشود که به دلیل تحریک یا فشردگی ریشههای عصبی در ستون فقرات ایجاد شده و در طول مسیر عصب توزیع میشود.
رادیکولار ریشه زا چیست؟
اصطلاح رادیکولار ریشهزا به طور خاص به درد یا علائمی اشاره دارد که از ریشههای عصبی منشاء میگیرند و در طول مسیر عصب گسترش مییابند. این نوع درد معمولاً به دلیل مشکلاتی مانند فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، یا آسیبدیدگی ریشههای عصبی رخ میدهد. در این حالت، ریشه عصبی در جایی که از ستون فقرات خارج میشود تحت فشار یا التهاب قرار گرفته است، و این فشار باعث ایجاد درد و علائم عصبی در اندام مربوطه میشود.
بیشتر بخوانید: فیزیوتراپی تنگی کانال نخاعی کمر
درباره کمر درد رادیکولار و کشیدن درد به پا
شاخه های عصبی تحریک شده، ریشه های عصبی نامیده می شوند. و با توجه به ناحیه ای از ستون فقرات که از آن خارج می شوند، برچسب گذاری می شوند.
به عنوان مثال، ممکن است برای شما “آسیب ریشه عصبی L5” یا “رادیکولوپاتی L5” تشخیص داده شود.
اگر چه این عبارات کمی ترسناک به نظر می رسند، اما تمام معنی آنها این است که ریشه عصبی در اطراف پنجمین مهره ناحیه لومبار(L5) تحریک شده است.
اگر فشاری روی عصب وجود داشته باشد (مثلاً فشار ناشی از تورم)، ممکن است ضعف و بی حسی در پا احساس شود. این مشکل به رادیکولوپاتی معروف است.
اکثر افرادی که ضعف مربوط به این نوع فشردگی اعصاب را تجربه می کنند، ظرف مدت یک سال، بدون هیچ گونه مداخله جراحی، قدرت خود را باز می یابند و بهبود پیدا می کنند.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره رگ سیاتیک
علت درد کمر و انتقال آن به ران پا در درد رادیکولار
تصور می شود که درد رادیکولار مربوط به مشکلات دیسک بین مهره ای است. دیسک های بین مهره ای از رباط قوی و بافت غضروف ساخته شده اند. آنها به عنوان جذب کننده های طبیعی شوک برای ستون فقرات عمل می کنند.
از آنجا که آنها محکم به مهره های بالا و پایین متصل هستند، استفاده از اصطلاحات “سُر خوردگی یا لغزش دیسک ” صحیح نیست. طبیعی است که دیسک های بین مهره ای برآمده و متورم شوند. با این حال، تغییر در شکل دیسک – که گاهی به آن فتق دیسک نیز گفته می شود – می تواند باعث تحریک اعصاب و بافت های نرم اطراف آن شود.
مشکلات مربوط به دیسک ها لزوماً دائمی نیستند. حتی فتق دیسک های شدید نیز ممکن است با گذشت زمان برطرف شوند.
تشخیص درد کمر و کشیدن به ران پا
اگر درد رادیکولار دارید، درد پاهای شما ممکن است بدتر از کمر دردتان باشد. یا ممکن است هیچ کمردردی نداشته باشید. گاهی اوقات درد پا با احساس بی حسی در پا یا احساس ضعف در پا همراه است. فیزیوتراپیست تان به شما آموزش می دهد تا فرق بین درد رادیکولار و سایر دلایل کمردرد و درد پا را تشخیص دهید.
آنها با پرسیدن یک سری سؤال درباره درد شما و معاینه کمر و پاهایتان این کار را انجام می دهند. آنها ممکن است برخی از آزمایشات عصبی مانند بررسی رفلکس، حساسیت و قدرت پاها را انجام دهند. برای تشخیص درد رادیکولار نیازی به عکسبرداری نیست. درد رادیکولار یکی از معدود مشکلاتی است که فیزیوتراپیست ها می توانند برای آن با دقت نسبتاً خوبی منشا درد کمر و پا مشخص کنند.
درد رادیکولار گردن چیست؟
درد رادیکولار گردن به دردی اشاره دارد که از اعصاب نخاعی در ناحیه گردن (مهرههای گردنی) منشاء میگیرد و معمولاً به شانه، بازو، دست و انگشتان انتشار مییابد. این درد نتیجه تحریک یا فشردگی ریشههای عصبی گردنی است. شایعترین علت آن فتق دیسک گردنی یا اسپوندیلوز (آرتروز گردن) است. علائم همراه با درد رادیکولار گردن ممکن است شامل ضعف عضلانی، بیحسی، یا احساس سوزنسوزن شدن در بازوها و دستها باشد.
درد رادیکولار پا چیست؟
درد رادیکولار پا به دردی اشاره دارد که از اعصاب نخاعی در ناحیه کمر (مهرههای کمری) منشاء میگیرد و به باسن، ران، ساق پا یا حتی انگشتان پا انتشار پیدا میکند. این نوع درد اغلب تحت عنوان سیاتیک شناخته میشود، زیرا معمولاً ناشی از تحریک یا فشردگی عصب سیاتیک است. علل رایج شامل فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی، یا اسپوندیلوز کمری است. علاوه بر درد، ممکن است علائمی مانند بیحسی، ضعف یا احساس سوزش در پاها نیز مشاهده شود.
فیزیوتراپی درد رادیکولار
یک فیزیوتراپیست می تواند به شما در تشخیص اینکه آیا دچار درد رادیکولار هستید یا نه کمک کند. همچنین احتمال وجود سایر مشکلاتی که نیاز به آزمایش و درمانهای بیشتر دارند را رد کند.
پس از تشخیص درد رادیکولار، آنها می توانند در تصمیم گیری در مورد نحوه کنترل آن به شما کمک کنند. عموما توصیه می شود که افراد مبتلا به درد رادیکولار قبل از در نظر گرفتن آزمایش ها یا درمان های بعدی، شش هفته از درمان محافظه کارانه استفاده کنند. گزینه هایی که می توانید استفاده کنید، میتواند شامل تکنیک های خود مراقبتی، آموزش، ورزش ها یا ترکیبی از این موارد باشد.
بیشتر بخوانید: سیاتیک چیست؟
فیزیوتراپی چقدر در درمان درد رادیکولار مؤثر است؟
شواهد محدودی در مورد اثربخشی درمانهای فیزیوتراپی در درمان مبتلایان به درد رادیکولار وجود دارد.
با این حال، شواهد نشان می دهد که نتایجی که در طولانی مدت از جراحی و مراقبت های محافظه کارانه بدست می آیند، مشابه هستند. ورزش نظارت شده ممکن است این درد را در کوتاه مدت تسکین دهد.
ایمنی و کارآیی دستکاری ستون فقرات (درمان با دست) برای درمان درد رادیکولار به روشنی ثابت نشده است. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد بیمارانی که برای درمان درد رادیکولار از درمان های غیر از عمل جراحی از جمله فیزیوتراپی استفاده می کنند، نتایجی را در دراز مدت گرفته اند که مشابه نتایج مشاهده شده بین کسانی است که جراحی داشته اند.
بی تاثیر بودن برخی از درمانها برای درد رادیکولار مشخص شده است
این موارد شامل استراحت در تختخواب، تراکشن (استفاده از دستگاه برای طولانی تر کردن و کشش ستون فقرات) و تزریق داروهای استروئیدی درجایی نزدیک عصب است.
تزریق استروئید نیز می تواند اثرات مضری داشته باشد. مانند سایر انواع کمردرد، مهم است که فعال باشید و هر چه سریعتر به فعالیتهای عادی خود بازگردید. فیزیوتراپیست شما می تواند راهکارهایی را در مورد نحوه انجام این کار به شما ارائه دهد.
کارهایی که می توانید در خانه انجام دهید
فعال ماندن از نظر فیزیکی احتمالاً برایتان مفید خواهد بود. افزایش تدریجی سطح فعالیت با استفاده از اصل سرعت (هر هفته کمی به فعالیت هایتان اضافه کنید(البته نه خیلی بیشتر)) نیز توصیه می شود.
ادامه فعالیت های کاری مهم است.
اگر کار شما موجب تحریک دردتان شود، ممکن است فیزیوتراپیست تان بتواند راهکارهایی را برای اصلاح وظایف کاری و توانمندسازی شما از لحاظ فیزیکی به شما پیشنهاد دهد.
چه مدت طول میکشد تا حالتان بهتر شود؟
به طور کلی بهبود درد رادیکولار نسبت به اشکال رایج کمردردها، زمان بیشتری میبرد. برخی از افراد (در حدود یک نفر از هر سه نفر) مبتلا به درد کمر و کشیدن به ران پا، در طی دو هفته بهبود می یابند. بیشتر آنها (نزدیک به 90 درصد) طی سه ماه بهبود می یابند. گاهی اوقات درد رادیکولار می تواند مداوم شود، در این صورت برای کنترل آن به یک رویکرد تیمی نیاز است.
سوالات متداول درباره درد رادیکولار کمر
۱. درد رادیکولار چیست و چه تفاوتی با کمردرد معمولی دارد؟
درد رادیکولار (Radicular Pain) نوعی درد است که از ریشههای عصبی در ستون فقرات منشاء میگیرد و به سمت پاها (یا دستها) انتشار مییابد. تفاوت اصلی آن با کمردرد معمولی در این است که کمردرد معمولی معمولاً در ناحیه کمر موضعی است، اما درد رادیکولار بهصورت تیز، سوزشی یا مانند شوک الکتریکی از کمر به سمت باسن، ران و حتی انگشتان پا کشیده میشود. این درد معمولاً به دلیل تحریک یا فشردگی ریشههای عصبی در اثر عواملی مانند فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی یا آرتروز ایجاد میشود.
۲. تفاوت درد رادیکولار کمر با سیاتیک چیست؟
بسیاری از افراد این دو اصطلاح را به جای هم استفاده میکنند، اما تفاوت ظریفی وجود دارد. سیاتیک به طور خاص به تحریک عصب سیاتیک (که ضخیمترین عصب بدن است) اشاره دارد و درد آن معمولاً در پشت ران و ساق پا احساس میشود. اما درد رادیکولار کمر اصطلاح گستردهتری است و میتواند ناشی از تحریک هر یک از ریشههای عصبی در ناحیه کمر (L1 تا S1) باشد. به عبارت دیگر، سیاتیک یکی از شایعترین انواع درد رادیکولار است که در آن عصب سیاتیک تحت تأثیر قرار گرفته است.
۳. علت اصلی درد رادیکولار کمر چیست و آیا خطرناک است؟
شایعترین علت درد رادیکولار کمر، فتق دیسک بینمهرهای است که به ریشه عصبی مجاور فشار وارد میکند. دیگر علل شامل تنگی کانال نخاعی (اسپاینال استنوز)، آرتروز ستون فقرات (اسپوندیلوز) و در موارد نادر، تومورها یا عفونتها هستند. این وضعیت معمولاً خطرناک نیست و حدود ۹۰ درصد از افراد مبتلا، طی سه ماه با درمانهای محافظهکارانه مانند فیزیوتراپی بهبود مییابند. با این حال، اگر با علائمی مانند بیاختیاری ادرار یا مدفوع، یا ضعف شدید و ناگهانی در پاها همراه باشد، نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
۴. فیزیوتراپی درد رادیکولار چگونه انجام میشود و چقدر مؤثر است؟
فیزیوتراپی درد رادیکولار معمولاً با ترکیبی از روشهای زیر انجام میشود:
- تمرینات کششی و تقویتی برای کاهش فشار روی ریشههای عصبی
- درمانهای دستی (موبیلیزاسیون) برای بهبود حرکت مفاصل ستون فقرات
- آموزش اصلاح وضعیت بدنی برای جلوگیری از تشدید علائم
- الکتروتراپی (مانند TENS یا لیزر) برای کاهش درد و التهاب
تحقیقات نشان داده است که فیزیوتراپی در بلندمدت نتایجی مشابه جراحی دارد و به بسیاری از بیماران کمک میکند تا بدون نیاز به عمل جراحی بهبود یابند. همچنین فیزیوتراپی به شما آموزش میدهد که چگونه فعالیتهای روزمره خود را بدون تحریک درد ادامه دهید.
۵. فیزیوتراپی ناحیه کمر و هر دو اندام تحتانی درد رادیکولار چه هدفی دارد؟
فیزیوتراپی ناحیه کمر و هر دو اندام تحتانی زمانی تجویز میشود که درد رادیکولار هر دو پا را درگیر کرده باشد (که معمولاً نشاندهنده مشکل در سطح بالاتری از ستون فقرات است). هدف این نوع فیزیوتراپی، تقویت همزمان عضلات مرکزی بدن (کمربند لگنی و شکم) و عضلات هر دو پا برای ایجاد یک پایه حمایتی قوی است. فیزیوتراپیست با طراحی برنامهای جامع، سعی میکند تعادل عضلانی را در هر دو اندام برقرار کرده، فشار روی ریشههای عصبی را کاهش دهد و از بروز الگوهای حرکتی جبرانی که میتوانند به مفاصل دیگر آسیب بزنند، جلوگیری کند.
۶. چه مدت طول میکشد تا درد رادیکولار با فیزیوتراپی بهبود یابد؟
مدت زمان بهبودی به شدت آسیب، مدت زمان ابتلا به درد و پایبندی شما به برنامه درمانی بستگی دارد. به طور کلی:
- حدود یکسوم از افراد در دو هفته اول بهبود قابل توجهی را تجربه میکنند.
- حدود ۹۰ درصد از بیماران طی سه ماه بهبود مییابند.
اگر پس از ۶ هفته فیزیوتراپی بهبودی کافی حاصل نشد، فیزیوتراپیست شما ممکن است انجام آزمایشات تکمیلی (مانند MRI) را توصیه کند. مهمترین نکته، فعال ماندن و اجتناب از استراحت طولانیمدت در بستر است، زیرا استراحت بیش از حد میتواند روند بهبودی را کند کند.
برای معاینه، تشخیص و درمان آسیب ها و دردهای کمر به کلینیک ستون فقرات و فیزیوتراپی و ارتوپدی یادمان در غرب تهران شهرک غرب مراجعه کنید.
با کلینیک فیزیوتراپی یادمان تماس بگیرید! 02188088541 – 02188074196