در این مقاله قصد داریم کمی با هم درباره کاردرمانی پارکینسون و مزایای آن صحبت کنیم.
- کاردرمانی چطور به بیماری پارکینسون کمک می کند؟
- کجا می توانم تحت کاردرمانی قرار بگیرم؟
- برای کاردرمانی باید چند جلسه به پزشک مراجعه کنم؟
- کاردرمانی چه خدمات دیگری را فراهم می سازد؟
- کاردرمانی چیست؟
نشانه های بیماری پارکینسون: ممکن است حرکت تان کندتر گردد و (خصوصاً در ماهیچه ها و مفاصل) احساس خستگی، درد و ضعف بکنید. فیزیوتراپی و کاردرمانی می توانند به رفع این نشانه ها کمک کنند.
کاردرمانی پارکینسون چیست و چه کمکی به بیمار میکند؟
کاردرمانی و فیزیوتراپی نمی توانند بیماری پارکینسون را درمان کنند چون در این زمان دیگر نمی توان آسیب هایی که در اثر تولید نشدن دوپامین به اعصاب وارد شده را معالجه کرد.
اما این درمان می تواند به شما کمک کند تغییراتی که توسط این عارضه در بدن شما ایجاد می شود را اصلاح (جبران) کنید. این کاردرمانی و توانبخشی شامل یادگیری در مورد تکنیک ها، استراتژی ها و تجهیزات حرکتی جدید هستند.
یک کاردرمانگر و یا یک فیزیوتراپیست می تواند تمریناتی را به شما یاد دهد تا ماهیچه ها را تقویت و شل کنید. بسیاری از این تمرینات را می تواند در خانه انجام داد. هدف کاردرمانی این است که استقلال و کیفیت زندگی شما را بالا ببرد؛ این کار از طریق بهبود حرکات و عملکردها، بهبود وضعیت تعادل و تسکین درد انجام می شود.
بیشتر بخوانید: کاردرمانی چیست؟ کاردرمانگر چه کاری انجام می دهد؟
کاردرمانی پارکینسون می تواند به موارد زیر کمک کند:
- مشکلات تعادل
- عدم هماهنگی عصب و عضله
- خستگی
- درد
- شیوه راه رفتن
- عدم تحرک
- ضعف
توضیح مهم: بعضی از فیزیوتراپیست ها ممکن است برای تسکین بی تابی و دردهای عضلانی از گرما درمانی (اعمال گرمای موضعی که توسط جریان الکتریکی فرکانس بالا تولید می شود) استفاده کنند. این می تواند برای بیمارانی که محرک های مغزی عمیقی دارند خطرناک باشد.
تمرینات کاردرمانی برای پارکینسون
تمرینات کاردرمانی برای بیماران پارکینسون با هدف بهبود کیفیت زندگی، کاهش سفتی عضلات، افزایش تعادل و هماهنگی، و کمک به انجام فعالیتهای روزمره طراحی شدهاند. برخی از این تمرینات عبارتند از:
- تمرینات تعادل: ایستادن روی یک پا، راه رفتن در یک خط مستقیم، یا استفاده از تخته تعادل برای بهبود تعادل و جلوگیری از زمین خوردن.
- تمرینات کششی: کشش گردن، شانهها، و ستون فقرات برای کاهش سفتی و افزایش انعطافپذیری.
- تمرینات تقویت عضلات: بالا بردن وزنههای سبک، اسکاتهای ساده یا استفاده از کشهای مقاومتی برای تقویت عضلات ضعیف شده.
- تمرینات هماهنگی: استفاده از توپ برای پرتاب و گرفتن، یا تمرینات هماهنگسازی دست و پا برای بهبود هماهنگی حرکتی.
- تمرینات تنفسی: دم و بازدم عمیق برای تقویت عضلات تنفسی و بهبود عملکرد ریهها.
- تمرینات حرکتی روزمره: شبیهسازی فعالیتهای روزانه مثل بستن دکمه، استفاده از قاشق و چنگال، یا بلند کردن اشیاء کوچک.
کاردرمانی باید تحت نظر متخصص انجام شود و متناسب با نیازهای خاص هر بیمار تنظیم گردد.
مرکز کاردرمانی پارکینسون
بسیاری از بیمارستان ها خدمات فیزیوتراپی و کاردرمانی را بصورت سرپایی ارائه می دهند. کلینیک ها و موسسات کاردرمانی و فیزیوتراپی برای بیماران نورولوژی هم به ندرت یافت می شوند. کلینیک یادمان، یکی از کلینیک های توانبخشی در حیطه پارکینسون است که بصورت تخصصی روی این بیماری کار می کند.
برای کاردرمانی و فیزیوتراپی چند جلسه باید به کلینیک کاردرمانی مراجعه کنم؟
معالجات و توانبخشی در کاردرمانی اغلب بسته به وضعیت بیمار در سه تا ده جلسه تکمیل می شوند. جلسه اول شامل ارزیابی و پیشنهاداتی برای تمرینات است.
در جلسات بعدی پیشرفت بهبودی بیمار بررسی م یشود و برنامه خانگی بازبینی و توسعه داده می شود. همچنین اگر ایراداتی در تمرینات منزل وجود داشت، درمانگر آنها را اصلاح می کند.
در جلسات آخر بیمار ترخیص شده و از طریق تلفن و ایمیل با کلینیک در ارتباط است اما برخی بیماران تمایل دارند تمرینات منزل را در کلینیک و تحت نظر کاردرمانگر و فیزیوتراپیست انجام دهند که ممکن است چندین ماه تمرینات ادامه داشته باشند.
بیشتر بخوانید: کاردرمانی در منزل برای بزرگسالان
کاردرمانی چیست؟
کاردرمانی میتواند به افراد مبتلا به بیماری پارکینسون کمک کند تا در زندگی روزانه خود فعال بمانند. یک کاردرمانگر با بهبود بخشیدن به مهارت های حرکتی و فردی شما، نشان دادن راه های مختلف برای انجام امور و یا معرفی تجهیزات بهتر می تواند به شما کمک کند تا فعالیت های روزانه خود را با سهولت و رضایت بیشتری انجام دهید.
یک کاردرمانگر ممکن است تغییراتی در منزل یا محل کارتان را به شما توصیه کند تا استقلال تان بیشتر شود.
کاردرمانی چطور به بیماری پارکینسون کمک میکند؟
کاردرمانی برای بیماری پارکینسون، معمولاً ارزیابی، درمان و پیشنهاداتی را در زمینه های زیر فراهم می سازد:
- درمان بازو و دست
- کمک به نوشتن (دستی)
- اطلاعاتی درباره اصلاح محیط خانه
- ارزیابی راننده و اطلاعاتی درباره اصلاح محیط ماشین
- سازگاری هایی در رابطه با آشپزی و خانه داری
- سازگاری هایی در رابطه با غذا خوردن و ظروف غذا
- راه هایی برای استفاده از نهایت انرژی خود
- اصلاحات کامپیوتری
- اصلاحاتی در محل کار یا تجهیزات کار
- توسعه مهارت های اوقات فراغت
- استفاده از ویلچر دستی یا برقی
- استفاده از تجهیزات موجود در حمام و توالت
- کمک هایی در رابطه با لباس پوشیدن و آرایش کردن
بیشتر بخوانید: کاردرمانی چیست؟
چه غذاهایی برای پارکینسون ضرر دارد؟
تغذیه مناسب برای بیماران پارکینسون بسیار اهمیت دارد، زیرا برخی غذاها میتوانند علائم بیماری را تشدید کنند یا بر تأثیر داروها اثر منفی بگذارند. غذاهایی که بهتر است بیماران پارکینسون از آنها اجتناب کنند عبارتند از:
- غذاهای پرچرب: مصرف بیش از حد چربیهای اشباع، مانند غذاهای سرخشده و فستفودها، میتواند التهاب را افزایش دهد و عملکرد مغز را مختل کند.
- غذاهای فرآوریشده: سوسیس، کالباس، چیپس و غذاهای کنسروی حاوی مواد نگهدارنده هستند که ممکن است سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهند.
- شکر و شیرینیهای صنعتی: مصرف زیاد قند میتواند باعث افزایش التهاب و کاهش انرژی پایدار شود.
- نمک زیاد: مصرف بیش از حد نمک فشار خون را بالا میبرد و ممکن است مشکلات قلبی را تشدید کند.
- پروتئین در زمان مصرف دارو: پروتئین، بهویژه از منابع حیوانی مانند گوشت قرمز، میتواند جذب داروی لوودوپا (L-dopa) را کاهش دهد. بهتر است مصرف پروتئین به وعدههای دیگر موکول شود.
- الکل: مصرف الکل میتواند تعادل و هماهنگی را بدتر کند و با داروها تداخل داشته باشد.
بیماران پارکینسون باید رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات، غلات کامل، و مواد غذایی حاوی آنتیاکسیدان داشته باشند.
درمان پارکینسون در خانه
اگرچه درمان قطعی برای پارکینسون وجود ندارد، اما میتوان با روشهایی در خانه علائم را مدیریت کرد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید:
- ورزش منظم: انجام ورزشهای سبک مثل پیادهروی، یوگا، تایچی و شنا به بهبود تعادل، انعطافپذیری و خلقوخو کمک میکند.
- ماساژ و تمرینات کششی: ماساژ ملایم و تمرینات کششی روزانه میتوانند سفتی عضلات را کاهش دهند.
- رعایت اصول تغذیه: استفاده از غذاهای غنی از فیبر و آنتیاکسیدان، نوشیدن آب کافی و اجتناب از غذاهای مضر.
- مدیریت استرس: استرس میتواند علائم پارکینسون را تشدید کند. استفاده از تکنیکهایی مثل مدیتیشن، تنفس عمیق، یا گوش دادن به موسیقی آرامشبخش مفید است.
- نظم در مصرف داروها: داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند و در زمانهای مشخص استفاده شوند.
- بهبود محیط خانه: حذف موانع، نصب دستگیره در حمام و سرویس بهداشتی، و استفاده از فرشهای ضدلغزش برای جلوگیری از زمین خوردن.
- تحریک ذهنی: انجام فعالیتهایی مثل حل جدول، مطالعه یا بازیهای فکری برای تحریک مغز و کاهش افت شناختی.
وسایل کمکی برای بیماران پارکینسون
استفاده از وسایل کمکی میتواند به بیماران پارکینسون در انجام فعالیتهای روزمره و افزایش استقلال کمک کند. برخی از این وسایل عبارتند از:
- عصا و واکر: برای حفظ تعادل و جلوگیری از زمین خوردن.
- قاشق و چنگال مخصوص: ابزارهایی با طراحی ارگونومیک که از لرزش دست جلوگیری میکنند.
- لیوان ضدلرزش: لیوانهایی با درپوش و طراحی ویژه برای جلوگیری از ریختن مایعات.
- صندلیهای مخصوص حمام: صندلیهایی که به بیماران کمک میکنند تا هنگام حمام کردن راحتتر باشند.
- دستگیره و نرده ایمنی: نصب دستگیره در حمام، دستشویی و پلهها برای کمک به حرکت ایمنتر.
- تختهای برقی: تختهایی که قابلیت تنظیم ارتفاع و زاویه دارند.
- کفشهای مخصوص: کفشهایی با کفی ضدلغزش و طراحی راحت برای جلوگیری از افتادن.
- دکمهبند یا زیپبند مخصوص: ابزارهایی که به بیماران در بستن دکمهها یا زیپ لباس کمک میکنند.
این وسایل میتوانند به کاهش فشار روی بیمار و مراقبان او کمک کرده و انجام کارهای روزانه را آسانتر کنند.
مراحل پیشروی بیماری پارکینسون و نیازهای کاردرمانی در هر مرحله
بیماری پارکینسون یک اختلال عصبی پیشرونده است که به مرور زمان بر حرکات، هماهنگی، و عملکردهای روزمره فرد تأثیر میگذارد. این بیماری معمولاً به چهار مرحله کلی تقسیم میشود و در هر مرحله نیازهای خاصی برای کاردرمانی وجود دارد. در ادامه به توضیح مراحل بیماری و مداخلات کاردرمانی متناسب با هر مرحله میپردازیم:
مرحله اول: علائم خفیف و یکطرفه
در این مرحله، علائم معمولاً خفیف و به یک سمت بدن محدود هستند. مشکلات شایع شامل لرزش خفیف، کندی حرکت، و تغییرات جزئی در حالت بدن یا تعادل است.
نیازهای کاردرمانی
- آموزش حرکتی: تمرینات افزایش انعطافپذیری و تقویت عضلات برای کمک به بهبود تعادل و هماهنگی.
- آگاهی از وضعیت بدن: آموزش تکنیکهای صحیح ایستادن و راه رفتن برای جلوگیری از مشکلات آتی در تعادل.
- آموزش فعالیتهای روزمره: ارائه راهکارهایی برای انجام بهتر و سادهتر وظایف روزمره، مانند لباس پوشیدن یا نوشتن.
مرحله دوم: علائم دوطرفه و اختلال خفیف در تعادل
در این مرحله، علائم به هر دو طرف بدن گسترش مییابد و ممکن است مشکلات تعادلی جزئی ظاهر شوند. با این حال، فرد هنوز قادر به انجام فعالیتهای روزمره بدون کمک است.
نیازهای کاردرمانی
- تمرینات تقویتی: تمرکز بر بهبود استقامت و قدرت عضلات برای مدیریت علائم دوطرفه.
- تمرینات تعادلی: تمریناتی برای کاهش خطر سقوط و تقویت حس تعادل.
- تکنیکهای صرفهجویی انرژی: آموزش مدیریت انرژی برای کاهش خستگی در طول روز.
- ابزارهای کمکی ساده: در صورت نیاز، معرفی ابزارهایی مثل قاشقهای مخصوص برای کمک به غذا خوردن.
مرحله سوم: اختلال متوسط در تعادل و حرکات آهستهتر
در این مرحله، مشکلات تعادلی بیشتر میشود و فرد ممکن است در راه رفتن یا ایستادن دچار مشکل شود. سقوطها شایعتر میشوند، اما فرد هنوز میتواند فعالیتهای روزمره را با کمک انجام دهد.
نیازهای کاردرمانی
- آموزش راه رفتن ایمن: استفاده از واکر یا عصا برای کاهش احتمال سقوط.
- تمرینات تعادلی پیشرفته: طراحی تمرینات خاص برای تقویت عضلات مرکزی بدن و جلوگیری از افتادن.
- تعدیل محیط زندگی: کمک به تنظیم محیط خانه (مانند نصب نردههای کمکی در حمام یا کنار تخت) برای ایمنی بیشتر.
- تمرینات شناختی-حرکتی: کار روی تمرکز و هماهنگی ذهن و بدن برای بهبود عملکردهای روزمره.
مرحله چهارم: وابستگی به دیگران و محدودیتهای حرکتی شدید
در این مرحله، بیمار ممکن است برای انجام فعالیتهای روزمره به طور کامل به دیگران وابسته شود. مشکلات حرکتی، لرزش، و سفتی عضلات شدیدتر هستند و کیفیت زندگی فرد به شدت کاهش مییابد.
نیازهای کاردرمانی
- تمرینات حفظ دامنه حرکتی: جلوگیری از خشکی مفاصل و سفتی بیش از حد با تمرینات کششی ملایم.
- آموزش مراقبان: آموزش تکنیکهایی به مراقبان برای جابهجایی ایمن بیمار، پیشگیری از زخمهای فشاری، و کمک به انجام فعالیتهای روزمره.
- ابزارهای کمکی پیشرفته: استفاده از ویلچر، صندلیهای حمام، و دیگر ابزارهای سازگار برای افزایش راحتی بیمار.
- تمرینات آرامبخش: کمک به کاهش اسپاسم و تسهیل آرامش بیمار.
مرحله پنجم: ناتوانی کامل و نیاز به مراقبت مداوم
این مرحله شدیدترین مرحله بیماری است. فرد معمولاً قادر به حرکت نیست و به مراقبت مداوم نیاز دارد.
نیازهای کاردرمانی
- پیشگیری از عوارض ثانویه: جلوگیری از زخمهای فشاری، تحلیل عضلات، و عفونتهای ریوی با موقعیتدهی مناسب.
- تمرینات غیر فعال: کمک به حفظ حداقل حرکت مفاصل و جلوگیری از خشکی کامل.
- حمایت روانی: کاردرمانگر میتواند به بهبود کیفیت زندگی بیمار و خانواده او کمک کند.
- ایجاد محیط راحت: تنظیم محیط زندگی با ابزارهای تخصصی برای افزایش راحتی.
کاردرمانی در هر مرحله از بیماری پارکینسون نقش حیاتی در بهبود کیفیت زندگی بیمار و کاهش مشکلات حرکتی دارد. این مداخلات به صورت فردی طراحی میشوند و شامل تمرینات حرکتی، تعادلی، استفاده از ابزارهای کمکی، و حمایت از مراقبان است.
بیشتر بخوانید: تفاوت فیزیوتراپی و کاردرمانی
کاردرمانی پارکینسون در منزل
کاردرمانی پارکینسون در منزل به مجموعهای از تمرینات و فعالیتهای درمانی گفته میشود که با هدف بهبود حرکت، تعادل، هماهنگی و استقلال فرد مبتلا به بیماری پارکینسون، در محیط خانه انجام میشود. این روش کمک میکند تا بیماران بتوانند فعالیتهای روزمره خود مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و راه رفتن را راحتتر انجام دهند و کیفیت زندگیشان افزایش یابد. کاردرمانگران ما با آموزش تمرینهای مناسب و ارائه راهکارهایی برای تطبیق محیط خانه، نقش مهمی در ارتقاء استقلال و کاهش عوارض بیماری ایفا میکنند.
کلام آخر درباره کاردرمانی پارکینسون
کاردرمانی نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به پارکینسون ایفا میکند. با تمرکز بر توانمندسازی بیماران در انجام فعالیتهای روزمره، بهبود تعادل، تقویت حرکات و کاهش محدودیتهای عملکردی، این مداخله میتواند تأثیرات مثبت قابلتوجهی بر استقلال فردی و سلامت روانی بیماران داشته باشد. برنامههای کاردرمانی پارکینسون، با توجه به نیازهای خاص هر بیمار، به آنها کمک میکند تا با چالشهای ناشی از بیماری بهتر مقابله کنند و از کاهش عملکرد جسمی و روانی جلوگیری شود.
فیزیوتراپی و کاردرمانی بیماری پارکینسون در منزل شما و کلینیک فیزیوتراپی یادمان غرب تهران، شهرک غرب جهت دریافت نوبت و یا دریافت مشاوره رایگان درمانی پارکینسون با ما تماس بگیرید.